Banka Hesaplarına Konulan MASAK Blokesi ve Kaldırılma Usulleri

"MASAK blokesi" tek bir işlem değildir. 5549 sayılı Kanun m. 19/A'daki işlem erteleme en fazla yedi iş günü sürer. Haftalarca süren blokeler ise çoğunlukla bir ceza soruşturmasındaki elkoyma kararından kaynaklanır. Bu nedenle ilk adım, kısıtlamanın hangi kurumdan ve hangi kanuna dayanarak geldiğini tespit etmektir.

"MASAK blokesi" denince ne kastedilir?

Uygulamada dört farklı kısıtlama aynı adla anılır. Her birinin süresi ve kaldırılma yolu farklıdır.

19/A: Yedi iş günlük işlem erteleme

5549 sayılı Kanun m. 19/A, bir işlemin geçici olarak durdurulmasını düzenler. Şart, işleme konu paranın aklama veya terörün finansmanı suçuyla ilgili olduğu şüphesidir.

• Amacı: MASAK'ın şüpheyi teyit etmesi, işlemi analiz etmesi ve gerekirse sonucu yetkili makamlara iletmesidir.
• Kararı veren: Hazine ve Maliye Bakanıdır. Bakan bu yetkiyi bakan yardımcısına devredebilir.
• Süre: Yedi iş günüdür. Kanunda bu sürenin uzatılmasına ilişkin bir hüküm yoktur.
• Yabancı talep: Karar, yabancı bir mali istihbarat biriminin gerekçeli talebi üzerine de verilebilir.
• Banka açısından: Karara aykırı işlem yapan bankaya, işlem tutarı kadar idari para cezası verilir. Bankaların bu konuda çok sıkı davranmasının nedeni budur.

Yedi iş günü dolduğunda kısıtlama devam ediyorsa, artık başka bir dayanak söz konusu olabilir. Bu durumda çoğu zaman bir savcılık veya hâkim kararı vardır.

Bankanın 48 saatlik askıya alması (CMK m. 128/A)

Aralık 2025'te yürürlüğe giren düzenleme, bankalara yeni bir yetki verdi. Bu yetki, bilişim yoluyla işlenen bazı suçlarda kullanılır:

• Nitelikli hırsızlık (TCK m. 142/2-e)
• Nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f ve l)
• Banka veya kredi kartının kötüye kullanılması (TCK m. 245)

Makul şüphe varsa banka, ödeme kuruluşu veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı hesabı 48 saate kadar askıya alabilir. Durum derhâl savcılığa bildirilir. Savcı, 24 saat içinde karar verir.

Elkoyma, hâkim kararıyla veya savcının yazılı emriyle yapılır. Savcının emri 24 saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim 48 saat içinde karar vermezse elkoyma kendiliğinden kalkar.

Kripto kullanıcıları bu düzenlemeyle sık karşılaşır. Örneğin P2P işlemde karşı taraf, dolandırıcılıktan elde ettiği parayı sizin hesabınıza gönderebilir. Bu durumda hesabınız, suça karışmasanız da askıya alınabilir.

Soruşturmada elkoyma: Uzun süren blokenin asıl kaynağı

Aklama (TCK m. 282) veya terörün finansmanı suçunun işlendiğine dair kuvvetli şüphe varsa, hesaptaki paraya elkonulabilir (5549 s. Kanun m. 17, CMK m. 128).

• Elkoyma kararını kural olarak sulh ceza hâkimi verir.
• Acele hâllerde savcı da karar verebilir. Bu karar 24 saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim de 24 saat içinde karar verir.
• Hâkim onaylarsa, paranın değerine ilişkin rapor üç ay içinde alınır.
• Onay verilmezse veya rapor üç ay içinde alınamazsa savcının kararı hükümsüz kalır.

Banka neden açıklama yapmıyor?

Bankalar, MASAK'a şüpheli işlem bildiriminde bulunduklarını hesap sahibine açıklayamaz (5549 s. Kanun m. 4/2). Bu nedenle "MASAK incelemesi" açıklaması çoğu zaman genel kalır.

Yine de hesabınızın bir yargı kararıyla kısıtlanıp kısıtlanmadığını yazılı olarak sorabilirsiniz. Bir soruşturma varsa avukatınız, kısıtlama kararı bulunmadıkça dosyayı inceleyebilir (CMK m. 153).

Blokenin kaldırılması için adımlar

1. Bankadan yazılı açıklama isteyin. Kısıtlamanın başladığı tarihi ve varsa kararı veren makamı sorun.
2. Süreyi hesaplayın. 19/A ise yedi iş günü, 128/A ise 48 saat. Süre dolduğu hâlde kısıtlama sürüyorsa yeni bir karar olup olmadığını araştırın.
3. Soruşturma dosyasını tespit edin. Hangi başsavcılıkta, hangi soruşturma numarasıyla ve hangi kararla elkonulduğunu öğrenin.
4. Paranın kaynağını belgeleyin. Faturalar, sözleşmeler, vergi kayıtları, maaş bordroları, kripto borsası dökümleri ve P2P yazışmaları hazırlayın.
5. Kaldırma talebinde bulunun veya itiraz edin. Savcılığa elkoymanın kaldırılması talebiyle başvurulabilir. Sulh ceza hâkimliğinin kararına, öğrenmeden itibaren yedi gün içinde itiraz edilebilir (CMK m. 268).
6. Ölçülülük isteyin. Tedbirin, hesabın tamamı yerine şüpheli tutarla sınırlandırılması talep edilebilir.
7. Son adım: bireysel başvuru. Makul olmayan süre devam eden elkoyma, mülkiyet hakkı yönünden Anayasa Mahkemesine taşınabilir. Bunun için önce olağan kanun yollarının tüketilmesi gerekir.

Şirketler ve kripto kullanıcıları için önleyici öneriler

Şirketler

• Yüksek tutarlı ve alışılmadık transferlerin ticari belgesini önceden hazır tutun.
• Yurt dışı karşı tarafların kimlik ve faaliyet bilgilerini kayıt altına alın.
• Uyum (compliance) süreçlerini yazılı hâle getirin ve düzenli güncelleyin.

Kripto kullanıcıları

• Sermaye Piyasası Kurulundan faaliyet izni almış platformları tercih edin.
• P2P işlemlerde karşı tarafın kimliğini ve yazışmaları saklayın.
• Banka hesabınızı başkasının kullanımına vermeyin. "Kiralık hesap" uygulamaları ciddi cezai risk doğurur.

Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.