Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku

Yabancılar hukuku ağırlıklı olarak idari bir süreçtir: talepler önce kurumlara yapılır, dava ancak idari işlem kurulup tebliğ edildikten sonra gündeme gelir. Büromuz ikamet izni, vatandaşlık ve sınır dışı işlemlerinde hem başvuru hem dava aşamasını yürütmektedir.

Aşağıda Türk vatandaşlığının kazanılma yollarını, ikamet izni türlerini, başvuruların hangi kuruma yapıldığını ve sık sorulan soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.

Türk vatandaşlığı hangi yollarla kazanılır?

• Olağan yoldan (başvuru ile). Başvuru tarihinden geriye doğru Türkiye'de kesintisiz beş yıl ikamet etmiş olmak, yeteri kadar Türkçe konuşabilmek, geçimini sağlayacak gelire veya mesleğe sahip olmak, genel sağlık ve genel ahlak bakımından engel bulunmaması ile millî güvenlik ve kamu düzeni yönünden sakınca olmaması aranır. Başvuru il nüfus ve vatandaşlık müdürlüğüne yapılır.
• İstisnai yoldan. Kanunda sayılan hâllerde Cumhurbaşkanı kararıyla vatandaşlık verilebilir. Yatırım yoluyla kazanmada aranan yatırım türleri ve tutarları yönetmelikle belirlenir; bu tutarlar dönem dönem değiştiği için başvuru öncesinde güncel düzenlemenin kontrol edilmesi gerekir.
• Evlilik yoluyla. Bir Türk vatandaşıyla en az üç yıldan beri evli olmak, evliliğin devam ediyor olması, aile birliği içinde yaşamak ve evlilik birliğiyle bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamak aranır.
• Doğumla ve soybağıyla. Anne veya babası Türk vatandaşı olan çocuk doğumla vatandaşlık kazanır. Evlat edinilme ve seçme hakkının kullanılması yoluyla kazanma hâlleri ayrıca düzenlenmiştir.
• Yeniden kazanma. Vatandaşlıktan çıkma izni almış ya da vatandaşlığı kaybettirilmiş kişilerin yeniden kazanma başvuruları ayrı bir usule tabidir.

İkamet izinleri nasıl alınır?

• Başvuru. Başvurular e-İkamet sistemi üzerinden yapılır, randevu alınır ve belgeler il göç idaresi müdürlüğüne teslim edilir.
• Kısa dönem ikamet izni. Taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı, tedavi, turizm ve benzeri sebeplere dayanır; kural olarak her seferinde en fazla ikişer yıllık sürelerle verilir.
• Aile ikamet izni. Türk vatandaşının ya da ikamet izni bulunan yabancının eşi ile çocukları için düzenlenir; her defasında üç yılı aşmayacak sürelerle verilir.
• Uzun dönem ikamet izni. Kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle Türkiye'de kalmış olan yabancılara süresiz olarak verilir.
• Öğrenci ve diğer izinler. Öğrenci ikamet izni, insani ikamet izni ve insan ticareti mağduru ikamet izni ayrı koşullara tabidir.
• Ret, iptal ve uzatmama. Bu işlemler yabancıya tebliğ edilir ve tebliğ tarihinden itibaren idari yargı yolu açılır.

Sınır dışı etme kararına nasıl itiraz edilir?

Sınır dışı etme kararı, yabancılar hukukunda en kısa ve en katı sürelere tabi işlemdir. Karar yabancıya veya avukatına gerekçesiyle birlikte tebliğ edilir.

• Yedi günlük süre. Yabancı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesine başvurabilir (6458 sayılı Kanun m. 53).
• Hızlı karar. İdare mahkemesi başvuruyu on beş gün içinde sonuçlandırır ve verdiği karar kesindir.
• Durdurucu etki. Kanunda sayılan bazı istisnalar dışında, dava açma süresi içinde ve yargılama devam ederken yabancı sınır dışı edilmez.
• Sınır dışı edilmeyecekler. Ülkesinde ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muameleye maruz kalacağına dair ciddi emare bulunanlar ile ağır sağlık sorunu, yaş veya hamilelik nedeniyle seyahat edemeyecek durumda olanlar hakkında sınır dışı kararı alınmaz (6458 sayılı Kanun m. 55).

Süre hesabı ve dilekçe içeriği için Sınır Dışı (Deport) Kararına İtiraz: Yedi Günlük Süre yazımıza bakabilirsiniz.

İdari gözetim kararına karşı hangi yol izlenir?

Sınır dışı etme kararı verilen yabancı, kaçma veya kaybolma riski gibi kanunda sayılan hâllerde geri gönderme merkezinde idari gözetim altına alınabilir (6458 sayılı Kanun m. 57).

• Süre. İdari gözetim altı ayı geçemez; sınır dışı işlemleri yabancının işbirliği yapmaması veya doğru bilgi ve belge vermemesi nedeniyle tamamlanamazsa en fazla altı ay daha uzatılabilir.
• İtiraz mercii. Yabancı veya avukatı, idari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir. Başvuru gözetimi durdurmaz.
• Karar süresi. Sulh ceza hâkimi incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır ve kararı kesindir.
• Yeniden başvuru. Gözetim şartlarının ortadan kalktığı veya değiştiği iddiasıyla sulh ceza hâkimliğine yeniden başvurulabilir.

Uygulamaya ilişkin ayrıntılar için İdari Gözetime İtiraz: Geri Gönderme Merkezinden Çıkış yazımıza bakabilirsiniz.

Sınır dışı etme ve idari gözetim sürelerinin kısa bir özeti için Deport ve İdari Gözetim Rehberi sayfamıza bakabilirsiniz.

Türkiye'ye giriş yasağı ve tahdit kodları kaldırılabilir mi?

Sınır dışı edilen veya vize ve ikamet ihlali bulunan yabancılar hakkında Türkiye'ye giriş yasağı konulabilir ve bu yasak sistemde çeşitli tahdit kodlarıyla izlenir.

• Süre. Giriş yasağının süresi kural olarak beş yılı geçemez; kamu düzeni veya kamu güvenliği bakımından ciddi tehdit bulunan hâllerde bu süre uzatılabilir (6458 sayılı Kanun m. 9).
• Kaldırma talebi. Göç İdaresi Başkanlığı giriş yasağını kaldırabilir veya yabancının belirli bir süre için ülkeye girişine izin verebilir. Talebin gerekçesi aile bağları, sağlık, ticari faaliyet veya yasağın hukuka aykırılığı gibi somut belgelere dayanmalıdır.
• Dava yolu. Başvurunun reddi veya giriş yasağının kendisi, tebliğ tarihinden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde dava konusu yapılabilir.

Tahdit kodlarının anlamı ve kaldırılma yolları için Tahdit Kodu Nasıl Kaldırılır? G-87, Ç-113 ve V-71 yazımıza bakabilirsiniz. Konunun kısa bir özetine Tahdit Kodu Rehberi sayfamızdan da ulaşabilirsiniz.

Yabancıların çalışma izni ve taşınmaz edinimi

• Çalışma izni. Yabancıların Türkiye'de çalışması kural olarak çalışma izni alınmasına bağlıdır; başvurular işveren tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na elektronik ortamda yapılır. Nitelikli işgücü için Turkuaz Kart ayrıca düzenlenmiştir.
• Taşınmaz edinimi. Yabancılar, karşılıklılık ve kanuni sınırlamalar çerçevesinde Türkiye'de taşınmaz edinebilir. Askerî yasak ve güvenlik bölgelerinde kalan taşınmazlar ile yüzölçümü sınırları, alım öncesinde tapu müdürlüğü ve ilgili kurumlardan sorgulanır.
• Yatırım yoluyla vatandaşlık. Taşınmaz alımı yoluyla vatandaşlık başvurusunda, taşınmazın belirli bir süre satılmayacağına dair tapuya şerh konulması ve değerleme raporu aranır; güncel tutar ve koşullar başvuru öncesinde yeniden kontrol edilmelidir.

Hangi işlemleri yürütüyoruz?

• Olağan, istisnai ve evlilik yoluyla Türk vatandaşlığı başvurularını hazırlamak ve takip etmek
• İkamet izni başvurularını hazırlamak; ret, iptal ve uzatmama işlemlerine karşı iptal davası açmak
• Sınır dışı etme kararlarına karşı idare mahkemesine başvuru yapmak
• İdari gözetim kararlarına karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz etmek
• Türkiye'ye giriş yasağı ve tahdit kodu kayıtlarının kaldırılması taleplerini yürütmek
• Çalışma izni başvurularında işveren ve yabancı adına süreci takip etmek
• Uluslararası koruma başvurularını ve ret kararlarına karşı itirazları takip etmek
• Mavi kart işlemleri ile vatandaşlıktan çıkma başvurularını yürütmek
• Yabancıların taşınmaz alım ve satım işlemlerinde tapu ve mevzuat incelemesi yapmak
• Yabancı belgelerin apostil, tercüme ve tanınmasına ilişkin süreçleri yürütmek

Takip ettiğimiz dosya türleri

• Vatandaşlık dosyaları: olağan, istisnai ve evlilik yoluyla başvurular, yeniden kazanma, vatandaşlıktan çıkma
• İkamet izni dosyaları: kısa dönem, aile, öğrenci, uzun dönem ve insani ikamet izinleri ile ret ve iptal işlemleri
• Sınır dışı ve gözetim dosyaları: sınır dışı etme kararı, idari gözetim, giriş yasağı ve tahdit kaydı
• Çalışma izni dosyaları: başvuru, uzatma, bağımsız çalışma izni ve ret işlemleri
• Uluslararası koruma dosyaları: başvurunun reddi, geri gönderme yasağına ilişkin talepler
• Yabancıların taşınmaz işlemleri: edinim sınırlarının denetimi, askerî yasak bölge sorgusu, satılmama şerhi

İstanbul, Kocaeli ve Sakarya'da başvurular ve davalar hangi mercilerde yürür?

Yabancılar hukukunda süreç önce idarede başlar; dava ancak idari işlem kurulup tebliğ edildikten sonra açılabilir. İdari işlemin iptali için dava açma süresi kural olarak tebliğden itibaren altmış gündür. Sınır dışı etme kararlarında ise özel ve çok daha kısa bir süre uygulanır.

İstanbul

İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğü ve e-İkamet sistemi üzerinden yapılan ikamet başvuruları ile İstanbul İl Nüfus ve Vatandaşlık Müdürlüğü'ne yapılan vatandaşlık başvuruları takip edilir. İdari işlemlere karşı davalar İstanbul idare mahkemelerinde görülür; istinaf incelemesi İstanbul Bölge İdare Mahkemesi'nce yapılır.

Kocaeli ve Sakarya

Kocaeli ve Sakarya il göç idaresi müdürlüklerine yapılan başvurularda, bu illerde çalışan yabancı işçiler için çalışma izni ile ikamet izninin birlikte planlanması önem taşır. Kocaeli idare mahkemelerinin kararlarına karşı istinaf incelemesi İstanbul Bölge İdare Mahkemesi'nce, Sakarya idare mahkemelerinin kararlarına karşı ise Bursa Bölge İdare Mahkemesi'nce yapılır.

• Sınır dışı etme kararlarına karşı yetkili idare mahkemesine yapılan başvurular
• İdari gözetim kararlarına karşı ilgili sulh ceza hâkimliğine yapılan itirazlar
• Çalışma izinleri bakımından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

İlgili makaleler

• Sınır Dışı (Deport) Kararına İtiraz: Yedi Günlük Süre
• İdari Gözetime İtiraz: Geri Gönderme Merkezinden Çıkış
• Deport ve İdari Gözetim Rehberi
• Tahdit Kodu Nasıl Kaldırılır? G-87, Ç-113 ve V-71
• Tahdit Kodu Rehberi: Türkiye'ye Giriş Yasağı ve Tahdit Kodları
• Yurt Dışı Boşanma Kararı Türkiye'de Nasıl Tanınır?

İstanbul, Kocaeli veya Sakarya'daki bir ikamet, vatandaşlık ya da sınır dışı süreciniz hakkında bilgi iletmek için iletişim sayfamızı kullanabilir veya Kadıköy'deki büromuzdan randevu oluşturabilirsiniz. Yurt dışında verilen kararların Türkiye'de tanınması için Tanıma ve Tenfiz sayfamıza da bakabilirsiniz.

Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.