Çalışma Alanlarımız
Tanıma ve Tenfiz
Yabancı bir mahkemenin verdiği karar Türkiye'de kendiliğinden sonuç doğurmaz. Kararın burada hüküm ifade etmesi için tanıma, icra edilebilmesi için ise tenfiz kararı alınması gerekir. Büromuz bu davaları yürütmekte ve dava öncesinde dosyanın gerekli koşulları taşıyıp taşımadığını incelemektedir.
Aşağıda tanıma ile tenfiz arasındaki farkı, aranan koşulları, sürecin nasıl işlediğini ve sık sorulan soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.
Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?
- Tanıma. Yabancı kararın kesin hüküm ve kesin delil etkisinin Türkiye'de kabul edilmesidir. Boşanmanın nüfus kütüğüne işlenmesi gibi icra gerektirmeyen sonuçlar için yeterlidir.
- Tenfiz. Kararın Türkiye'de icra edilebilir hâle gelmesidir. Nafaka, tazminat, velayet ve mal paylaşımı gibi yerine getirilmesi gereken hükümler için gerekir.
- Birlikte istenmesi. Tek bir boşanma kararı hem tanıma hem tenfiz gerektiren hükümler içerebilir; bu hâlde her iki talep birlikte ileri sürülür.
- İdari tescil yolu. Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma kararlarının nüfus kütüğüne tescili için kanunda ayrı bir idari yol öngörülmüştür. Bu yol bir dava değildir ve kendi koşullarına tabidir.
Tanıma ve tenfiz için hangi koşullar aranır?
- Karşılıklılık. Kararın verildiği devletle Türkiye arasında sözleşme, kanun hükmü ya da fiilî uygulamaya dayanan karşılıklılık bulunmalıdır. Bu koşul yalnızca tenfizde aranır; tanıma davasında aranmaz.
- Kesinleşme. Karar, verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olmalı ve kesinleşme şerhi taşımalıdır.
- Münhasır yetki. Karar, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmiş olmamalıdır.
- Kamu düzeni. Hüküm, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmamalıdır.
- Savunma hakkı. Aleyhine karar verilen tarafa o ülke kanunlarına uygun biçimde davetiye tebliğ edilmiş olmalı, taraf usulüne uygun temsil edilmiş ve savunma hakkı kısıtlanmamış olmalıdır.
Boşanma kararı mahkemeye gitmeden nüfusa işletilebilir mi?
Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A, yabancı ülke adli veya idari makamlarınca verilen kesinleşmiş boşanma kararlarının, dava açılmadan doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilmesine imkân tanır. Bu yol hızlıdır; ancak kapsamı sınırlıdır.
- Kimler başvurabilir? Eşler birlikte, bizzat ya da vekilleri aracılığıyla başvurabilir; eşlerden biri ölmüş ya da yabancıysa, Türk vatandaşı olan eş tek başına başvurabilir (NHK m. 27/A).
- Nereye başvurulur? Kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliklerine veya İçişleri Bakanlığı'nın belirlediği nüfus müdürlüklerine.
- Hangi belgeler gerekir? Kararın onaylı örneği, kesinleştiğini gösteren belge ve bunların onaylı Türkçe tercümeleri.
- Hangi kararlar kapsama girer? Yalnızca boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya var olup olmadığının tespitine ilişkin hükümler. Velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımına ilişkin hükümler bu yolla işlenemez; bunlar için tenfiz davası açılması gerekir.
- Kamu düzeni sınırı. Türk kamu düzenine açıkça aykırı kararlar idari yolla tescil edilmez.
İdari tescil talebi reddedilirse veya karar velayet ve nafaka gibi tenfizi gereken hükümler içeriyorsa, mahkeme yoluna başvurulur. Ayrıntılar için Yurt Dışı Boşanma Kararı Türkiye'de Nasıl Tanınır? yazımıza bakabilirsiniz.
Süreç nasıl işler?
- Belgelerin hazırlanması. Kararın onaylı örneği, kesinleşme şerhi, apostil ya da konsolosluk onayı ve bunların yeminli tercümeleri dosyaya eklenir.
- Görevli mahkeme. Tanıma ve tenfiz davaları asliye mahkemesinde görülür; boşanma kararları bakımından görevli mahkeme aile mahkemesidir.
- Yetkili mahkeme. Dava, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesinde açılır; yerleşim yeri yoksa sâkin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılabilir.
- Yargılama. Basit yargılama usulü uygulanır. Mahkeme yabancı kararın esasını yeniden incelemez; yalnızca kanunda aranan koşulların bulunup bulunmadığını denetler.
- Karar ve sonrası. Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne bildirilerek kütüğe işlenir ya da tenfiz edilen hüküm icraya konulabilir.
Yurt dışında yaşayanlar davayı nasıl takip eder?
Tanıma ve tenfiz davaları için Türkiye'ye gelinmesi zorunlu değildir. Dava, özel yetki içeren bir vekâletname ile avukat aracılığıyla yürütülebilir.
- Vekâletname. Türk konsolosluğunda düzenlenen vekâletname ya da yabancı noterde düzenlenip apostil şerhi alınmış ve Türkçeye tercüme edilmiş vekâletname kullanılabilir. Vekâletnamede tanıma ve tenfiz davası açma yetkisinin açıkça yer alması gerekir.
- Apostil. Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde verilen kararlar için apostil şerhi yeterlidir; taraf olmayan ülkelerde konsolosluk onayı aranır.
- Tebligat. Karşı taraf yurt dışındaysa dava dilekçesinin uluslararası tebligat kurallarına göre tebliğ edilmesi gerekir; bu aşama yargılamanın süresini belirleyen başlıca etkendir.
- Karşı tarafın katılmaması. Karşı tarafın duruşmalara katılmaması süreci durdurmaz; usulüne uygun tebligat yapıldıktan sonra dava yokluğunda sonuçlandırılabilir.
Yabancı hakem kararları ve ticari hükümler nasıl tenfiz edilir?
Uluslararası ticari uyuşmazlıklarda verilen hakem kararları, Türkiye'nin taraf olduğu 1958 tarihli Yabancı Hakem Kararlarının Tanınması ve İcrası Hakkında New York Sözleşmesi ile Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un (MÖHUK) ilgili hükümlerine göre tenfiz edilir.
- Hakem kararının kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış olması gerekir.
- Tahkim anlaşmasının geçerliliği, tarafların usulüne uygun temsil edilip edilmediği ve uyuşmazlığın tahkime elverişliliği incelenir.
- Mahkeme uyuşmazlığın esasını yeniden incelemez; kanunda sayılan ret sebeplerinin bulunup bulunmadığını denetler.
Tenfiz edilen karar, Türkiye'de ilamlı icra yoluyla takibe konulabilir. Tenfiz sonrasında icra süreci için İcra ve İflas Hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
Hangi işlemleri yürütüyoruz?
- Yabancı boşanma kararlarının tanınması ve tenfizi davalarını açmak ve takip etmek
- Nafaka, velayet ve tazminata ilişkin yabancı hükümlerin tenfizini istemek
- Yabancı hakem kararlarının tenfizi taleplerini yürütmek
- Yabancı ülkede verilen boşanma kararlarının idari yolla nüfusa tescili sürecini takip etmek
- Kesinleşme şerhi, apostil ve yeminli tercüme süreçlerini yürütmek
- Özel yetkili vekâletname ile müvekkilin Türkiye'ye gelmeden davayı takip etmesini sağlamak
- Karşı tarafın adresinin bilinmediği dosyalarda adres araştırması ve tebligat sürecini yürütmek
- Kesinleşen kararın nüfus kütüğüne işlenmesini ve icraya konulmasını takip etmek
Takip ettiğimiz dosya türleri
- Aile hukukuna ilişkin kararlar: boşanma, velayet, kişisel ilişki ve nafaka hükümleri
- Malvarlığına ilişkin kararlar: tazminat, alacak ve mal rejiminden doğan hükümler
- Ticari ve tahkim kararları: yabancı hakem kararlarının tenfizi
- Kişi hâllerine ilişkin kararlar: soybağı, evlat edinme ve isim değişikliğine dair hükümler
- İdari tescil dosyaları: yabancı makam kararlarının nüfus kütüğüne tescili başvuruları
İstanbul, Kocaeli ve Sakarya'da davalar hangi mahkemelerde görülür?
Dava, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesinde açılır. Tarafların Türkiye'de yerleşim yeri bulunmaması hâlinde yetkili mahkemeler Ankara, İstanbul ve İzmir mahkemeleridir. Uzun süredir yurt dışında yaşayan kişilerin nüfus kayıtlarındaki adres yurt dışı olarak göründüğünden bu kural, uygulamada bir istisna değil ana yol hâline gelir. Bu kapsamda yurt dışından başvuran müvekkillerimizin tanıma ve tenfiz süreçleri büromuzca doğrudan İstanbul mahkemeleri nezdinde yürütülmektedir.
- Boşanma kararlarının tanınması ve tenfizi aile mahkemelerinde
- Diğer kararlar bakımından asliye hukuk mahkemelerinde
- İstanbul Anadolu Adliyesi ve İstanbul Adliyesi'ndeki aile mahkemeleri; kararlara karşı istinaf başvuruları İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne yapılır
- Kocaeli ve Sakarya adliyelerindeki aile mahkemeleri; bu kararlara karşı istinaf başvuruları Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi'ne yapılır
- Kesinleşmeden sonra ilgili nüfus müdürlüğü ya da icra dairesi
İlgili makaleler
Yurt dışında verilmiş bir boşanma, nafaka veya ticari karar hakkında bilgi iletmek için iletişim sayfamızı kullanabilir veya Kadıköy'deki büromuzdan randevu oluşturabilirsiniz. Türkiye'deki boşanma, nafaka ve velayet süreçleri için Aile Hukuku sayfamıza da bakabilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Yabancı mahkeme kararı Türkiye'de kendiliğinden sonuç doğurmadığından nüfus kaydında evlilik devam eder. Kaydın düzeltilmesi için tanıma kararı alınması ya da kanunda öngörülen idari tescil yolunun kullanılması gerekir. Aksi hâlde Türkiye'de yeniden evlenilemez; miras ve mal rejimi bakımından da evlilik devam ediyor kabul edilir.
Kural olarak gerekmez. Dava, düzenlenecek özel yetkili vekâletname ile takip edilebilir; vekâletname yurt dışındaki Türk konsolosluğundan ya da yabancı noterden apostilli olarak alınabilir. Duruşmalara vekil katılır. Yalnızca mahkemenin bizzat dinlemeyi gerekli gördüğü istisnai hâllerde hazır bulunulması istenir.
Kararın onaylı örneği, kesinleşme şerhi, apostil ya da konsolosluk onayı ve bunların yeminli tercümeleri gerekir. Karar apostil sözleşmesine taraf olmayan bir ülkeden geliyorsa onay konsolosluk yoluyla yapılır. Belgelerdeki ad, soyad ve doğum tarihi farklılıkları dosyanın uzamasına yol açtığından baştan kontrol edilmelidir.
Hayır. Karşılıklılık yalnızca tenfiz talebinde aranır; tanıma davasında aranmaz. Karşılıklılık, iki devlet arasındaki sözleşmeden, kanun hükmünden ya da fiilî uygulamadan doğabilir. Bu nedenle yalnızca nüfus kaydının düzeltilmesi isteniyorsa karşılıklılık tartışması gündeme gelmez.
Durmaz. Davalıya usulüne uygun tebligat yapıldıktan sonra duruşmaya katılmaması yargılamayı engellemez. Adresi bilinmiyorsa adres araştırması yapılır ve koşulları varsa ilanen tebligat yoluna gidilir; bu durumda süreç uzar. Tarafların anlaştığı ve tebligatın sorunsuz yapıldığı dosyalar ise daha kısa sürede sonuçlanır.
Süre; tebligatın yurt içinde mi yurt dışında mı yapılacağına, belgelerin eksiksiz olmasına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Yurt dışı tebligat gereken dosyalarda süre belirgin biçimde uzar. Bu değişkenler nedeniyle dosyanın başında kesin bir süre öngörülmesi mümkün değildir.
Kanunda öngörülen koşullarla mümkündür. Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma kararının nüfus kütüğüne tescili için eşlerin birlikte başvurması (eşlerden biri ölmüş ya da yabancıysa Türk vatandaşı eşin tek başına başvurması) ve kararın belirlenen usule uygun olması aranır. Koşullar sağlanmadığında ya da eşlerden biri başvuruya katılmadığında tanıma davası açılması gerekir.
Bunun için önce tenfiz kararı alınması gerekir. Tenfiz kararı verilip kesinleştikten sonra yabancı hüküm Türkiye'de ilamlı icraya konulabilir. Yalnızca tanıma kararı alınmış olması, nafaka hükmünün icrası için yeterli değildir.
Evet. Kesinleşmiş ve icra kabiliyeti kazanmış yabancı hakem kararları, Türkiye'nin taraf olduğu 1958 tarihli New York Sözleşmesi ve MÖHUK hükümlerine göre tenfiz edilebilir. Mahkeme uyuşmazlığın esasını yeniden incelemez; kanunda sayılan ret sebeplerinin bulunup bulunmadığını denetler. Tenfiz edilen karar ilamlı icra yoluyla takibe konulabilir.