Sel ve Taşkında İdarenin Hizmet Kusuru ve Konut Sigortası Teminatları

Sel ve su baskınında zarar iki ayrı yoldan istenir. Konut veya işyeri poliçesinde sel veya su baskını teminatı varsa zarar önce sigortadan, poliçedeki bedel ve kloz sınırları içinde istenir. Zararın doğmasında yetersiz altyapı, temizlenmeyen kanal ya da dere yatağının imara açılması gibi bir hizmet kusuru varsa, sigortanın karşılamadığı kısım için idareye başvurulur ve idare mahkemesinde tam yargı davası açılır. Zorunlu deprem sigortası sel zararını karşılamaz.

Bir bakışta

• Sigorta: Sel zararı, konut veya yangın poliçesindeki sel veya su baskını teminatıyla karşılanır
• Zorunlu deprem sigortası: Kanunda değişiklik yapılmadıkça seli kapsamaz
• İdarenin sorumluluğu: Doğal afetin kendisi değil, idarenin hizmet kusuru tazminat doğurur (Anayasa m. 125)
• Başvuru süresi: Öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde beş yıl içinde idareye başvuru (İYUK m. 13)
• Dava: Ret veya 30 gün cevapsızlık hâlinde 60 gün içinde tam yargı davası
• İhbar: Sigortacıya en geç beş iş günü içinde bildirim (genel şartlar)

İdare hangi hâllerde sorumludur?

İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (Anayasa m. 125). Sel ve taşkında sorumluluk kural olarak hizmet kusuruna dayanır; selin doğal bir olay olması idareyi her durumda sorumluluktan kurtarmaz.

• Hizmet kusuru örnekleri: Yetersiz kapasitede yapılan ya da bakımı yapılmayan yağmur suyu ve kanalizasyon hatları; daraltılan, doldurulan veya ıslah edilmeyen dere yatakları; dere yatağının imara açılması; daha önce su baskını yaşanan yerlerde önlem alınmaması.
• Nedensellik: Her altyapı eksikliği sorumluluk doğurmaz; zararın o eksiklik nedeniyle doğduğu bilirkişi incelemesiyle ortaya konmalıdır. Danıştay, taşınmazın doğal sel yatağında bulunduğu ve idarenin kusurlu bir eyleminin tespit edilemediği bir davada tazminatı reddetmiştir.
• Mücbir sebep: Ancak öngörülemeyen ve önlenemeyen bir olay idareyi sorumluluktan kurtarır. Tekrarlayan ve bilinen bir sel riski mücbir sebep sayılmaz.
• Birden fazla idare: Belediye, büyükşehir belediyesi, su ve kanalizasyon idaresi ve devlet su işleri gibi idarelerin her birinin kusuru ayrı ayrı belirlenir; dava sorumlu tüm idarelere yöneltilebilir.
• Zarar görenin durumu: Yapının ruhsatsız olması idarenin sorumluluğunu tek başına ortadan kaldırmaz; zarar görenin kendi kusuru varsa tazminat indirilebilir.
• Yargı yeri: İdarenin altyapı hizmetindeki kusurdan doğan zararlar idari yargıda görülür.

İdareye başvuru ve tam yargı davası

• 1. Zararı belgeleyin. Fotoğraf ve videolar, hasar tespit tutanakları, onarım faturaları ve eksper raporu. Gerekirse mahkemeden delil tespiti istenir (HMK m. 400).
• 2. Sorumlu idareyi belirleyin. Zararın kaynağına göre belediye, su ve kanalizasyon idaresi veya başka bir kamu kurumu.
• 3. İdareye yazılı başvurun. Zararı öğrendiğiniz tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde olaydan itibaren beş yıl içinde, zarar kalemlerini göstererek başvurun (İYUK m. 13).
• 4. Cevabı bekleyin. Başvuru reddedilirse veya 30 gün içinde cevap verilmezse dava açma süresi başlar.
• 5. Tam yargı davası açın. Ret kararının tebliğinden veya cevap süresinin dolmasından itibaren 60 gün içinde, eylemin yapıldığı yer idare mahkemesinde (İYUK m. 2, 7).

Konut sigortası: sel teminatı neyi kapsar?

Sel, yangın sigortasının ana teminatı değil, ek teminatıdır; poliçede sel veya su baskını teminatı yoksa zarar karşılanmaz. Konut paket poliçelerinde bu teminat çoğunlukla yer alır. Kapsamı poliçedeki kloz belirler; genel şartlardaki kloz şu ayrımı yapar:

• İhbar ve tedbir: Sigortalı hasarı en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirir ve zararı azaltmak için sigortasız olsaydı alacağı önlemleri alır; bu önlemlerin masrafı sonuç alınamasa da karşılanır.
• Eksik sigorta: Sigorta bedeli konutun veya eşyanın değerinden düşükse sigortacı zararı aynı oranda öder; bu yüzden poliçe bedelinin güncel tutulması önemlidir.
• Muafiyet: Poliçede yazılı tutar veya oran tazminattan düşülür.
• Ödeme: Sigortacı, gerekli belgeler verildikten sonra bir ay içinde incelemesini tamamlar; tutar kesinleşince bir ay içinde öder.
• Tutara itiraz: Tutar üzerinde anlaşılamazsa hakem-bilirkişi yolu, Sigorta Tahkim Komisyonu veya asliye ticaret mahkemesi yoluna gidilir.
• Zorunlu deprem sigortası: Kanunda değişiklik yapılmadıkça yalnızca deprem ve depremin yol açtığı zararları karşılar; sel zararı bu poliçeden istenemez.
• Araçlar: Sel nedeniyle zarar gören araçlar için kasko poliçesindeki sel veya su baskını teminatına bakılır.

Sigorta ile idarenin sorumluluğu birlikte nasıl işler?

• Mükerrer tazminat yok: Aynı zarar için hem sigortadan hem idareden tam tazminat alınamaz; sigortanın karşılamadığı kısım (muafiyet, eksik sigorta, teminat dışı zarar) idareden istenebilir.
• Sigortacının rücu hakkı: Sigortacı, ödediği tutar kadar sigortalının haklarına halef olur ve hizmet kusuru bulunan idareye karşı rücu edebilir (TTK m. 1472).
• Sıralama: Sigorta ödemesi gelmeden idareye başvuru süresi işlemeye devam eder; bir yıllık süreyi kaçırmamak için idareye başvuru sigorta süreciyle birlikte yapılabilir.

Süre ve istisna uyarıları

• İdareye başvuru: eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde beş yıl (İYUK m. 13).
• İdarenin cevap süresi 30 gün; dava açma süresi ret veya cevapsızlıktan itibaren 60 gün (İYUK m. 7, 13).
• Sigortacıya ihbar: genel şartlara göre en geç beş iş günü.
• Hakem-bilirkişi kararına itiraz: genel şartlara göre yedi gün içinde, ticaret mahkemesinde.
• Sigorta sözleşmesinden doğan istemler: alacağın muaccel olmasından itibaren iki yıl, her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıl (TTK m. 1420).
• Zorunlu deprem sigortasının kapsamı kanun değişikliğiyle genişletilirse sel zararları için bu yazıdaki sigorta bölümü yeni kurallara göre değerlendirilmelidir.

Dayanaklar

• Anayasa m. 125
• 2577 sayılı İYUK m. 2, 7, 13
• 6102 sayılı TTK m. 1420, 1472
• 6100 sayılı HMK m. 400
• 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu
• Yangın Sigortası Genel Şartları, Sel veya Su Baskını Klozu
• Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2025/180, K. 2025/348; Danıştay 8. D., E. 2018/5509, K. 2022/3682

Tazminat ve sigorta süreçlerinin tamamı için Tazminat ve Sigorta Hukuku sayfamıza bakılabilir.

Mevzuat son kontrol: 16 Ekim 2026.

Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.