Yurt Dışı Boşanma Kararı Türkiye'de Nasıl Tanınır?

Yurt dışında verilen bir boşanma kararı Türkiye'de kendiliğinden sonuç doğurmaz. Karar o ülkede kesinleşmiş olsa bile, nüfus kütüğüne işlenmediği sürece Türkiye'de evlilik devam ediyor görünür. Bu durum yalnızca kâğıt üzerinde kalmaz; yeniden evlenme, miras ve mal rejimi bakımından da sonuç doğurur.

Kaydın düzeltilmesinin iki yolu vardır: nüfus müdürlüğüne yapılan idari başvuru ya da mahkemede açılan tanıma davası. Hangi yolun kullanılacağı, idari başvuru için aranan koşulların sağlanıp sağlanmadığına ve kararda icra edilmesi gereken bir hüküm bulunup bulunmadığına göre belirlenir.

Tanıma ile tenfiz arasındaki fark nedir?

• Tanıma. Yabancı kararın kesin hüküm ve kesin delil etkisinin Türkiye'de kabul edilmesidir. Boşanmanın nüfus kütüğüne işlenmesi için tanıma yeterlidir.
• Tenfiz. Kararın Türkiye'de icra edilebilir hâle gelmesidir. Nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi yerine getirilmesi gereken hükümler için gerekir.
• Birlikte istenmesi. Tek bir boşanma kararı hem tanıma hem tenfiz gerektiren hükümler içerebilir; bu hâlde iki talep aynı dilekçede ileri sürülür.
• Karşılıklılık farkı. Kararın verildiği devletle Türkiye arasında karşılıklılık bulunması koşulu yalnızca tenfizde aranır. Yalnızca nüfus kaydının düzeltilmesi isteniyorsa bu tartışma gündeme gelmez.

Dava açmadan nüfusa işletmek mümkün mü?

Kanunda öngörülen koşullarla mümkündür. Yabancı ülke adlî veya idarî makamlarınca verilen boşanma kararı, aşağıdaki koşulların birlikte gerçekleşmesi hâlinde doğrudan nüfus kütüğüne tescil edilebilir:

• Tarafların bizzat ya da vekilleri aracılığıyla birlikte başvurması; taraflardan biri ölmüş ya da yabancı ise Türk vatandaşı olan tarafın veya vekilinin tek başına başvurması yeterlidir
• Kararın boşanma, evliliğin butlanı, iptali veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin olması
• Kararın, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adlî veya idarî makamca verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması
• Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması

Başvuru, yurt dışında kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliğine, yurt içinde ise Bakanlıkça belirlenen nüfus müdürlüklerine yapılır.

Karşı taraf da Türk vatandaşı olduğu hâlde başvuruya katılmıyorsa ya da bu koşullardan biri sağlanmıyorsa idari yol kapanır. Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27/A uyarınca tescil talebi bu gerekçelerle reddedilen kararların Türkiye'de tanınması veya tenfizi 5718 sayılı Kanun hükümlerine göre yapılır.

Hangi belgeler gerekir?

• Yabancı mahkeme kararının aslı ya da kararı veren makamca onaylanmış örneği
• Kararın kesinleştiğini gösteren şerh veya ayrı belge
• Apostil şerhi; kararın verildiği ülke Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf değilse apostil yerine konsolosluk onayı
• Karar ve şerhlerin yeminli tercümanca yapılmış, noter ya da konsoloslukça onaylı Türkçe tercümesi
• Tarafların kimlik veya pasaport örnekleri
• Türkiye'deki vekile verilecek, tanıma ve tenfiz yetkisini açıkça içeren özel yetkili vekâletname

Belgelerdeki ad, soyad ve doğum tarihi farklılıkları uygulamada dosyanın uzamasına yol açan en sık nedendir; bu nedenle tercümeler nüfus kaydıyla karşılaştırılarak kontrol edilmelidir.

Dava hangi mahkemede açılır?

Boşanma kararlarının tanınması ve tenfizinde görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesidir; yerleşim yeri yoksa sâkin olduğu yer, o da yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri yetkilidir.

Uzun süredir Almanya, Belçika, Fransa veya Hollanda gibi ülkelerde yaşayan kişilerin nüfus kayıtlarındaki adres yurt dışı olarak göründüğünden, bu üçüncü seçenek uygulamada bir istisna değil ana yol hâline gelir.

Mahkeme neyi inceler?

• Kararın verildiği ülke hukukuna göre kesinleşmiş olması
• Kararın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması
• Hükmün Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması
• Aleyhine karar verilen tarafa usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş ve savunma hakkının kısıtlanmamış olması
• Tenfiz talebi bakımından ayrıca karşılıklılığın bulunması

Mahkeme yabancı kararın esasını yeniden incelemez; yalnızca bu koşulların bulunup bulunmadığını denetler. Bu nedenle yurt dışındaki yargılamanın içeriği değil, kararın ve eklerinin usulüne uygunluğu belirleyicidir.

Süreç ne kadar sürer?

Süre; tebligatın yurt içinde mi yurt dışında mı yapılacağına, belgelerin eksiksiz olmasına ve mahkemenin iş yüküne göre değişir. Tarafların anlaştığı ve tebligatın sorunsuz yapıldığı dosyalar daha kısa sürede sonuçlanırken, yurt dışı tebligat gereken dosyalarda süreç belirgin biçimde uzar. Bu değişkenler nedeniyle dosyanın başında kesin bir süre öngörülmesi mümkün değildir.

Karar kesinleştikten sonra nüfus müdürlüğüne bildirilerek kütüğe işlenir; tenfiz edilen hükümler ise Türkiye'de ilamlı icraya konulabilir.

Bu konudaki ayrıntılı bilgi için Tanıma ve Tenfiz sayfamızı, yabancılık unsuru taşıyan boşanma, nafaka ve velayet uyuşmazlıkları için Aile ve Miras Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Dava süreçleri ve hukuki danışmanlık talepleriniz için iletişim formumuz üzerinden bilgi iletebilir veya Kadıköy'deki büromuzdan randevu oluşturabilirsiniz.

Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.