Anlaşmalı Boşanma Süreci: Dava Başvurusundan Kesinleşmeye

Anlaşmalı boşanma, çekişmeli boşanmaya kıyasla çok daha kısa sürede sonuçlanabilen bir yoldur; eşler her konuda uzlaşmışsa dava çoğu zaman tek duruşmada sonuçlanabilir. Ancak duruşmaya katılmama ya da kararın kesinleşmesine ilişkin usul adımlarının gözden kaçırılması, süreci beklenenden uzatabilir.

Bu yazıda anlaşmalı boşanma davasının nasıl açıldığını, duruşma gününde neler yaşandığını, bir yılı doldurmayan evliliklerde izlenebilecek yolu ve kararın kesinleşip nüfusa işlenmesine kadar geçen süreci adım adım ele alıyoruz.

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma davalarına kural olarak aile mahkemeleri bakar. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168).

Dava, eşlerin birlikte başvurmasıyla ya da bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesiyle anlaşmalı boşanma olarak görülür (TMK m. 166/3). Dava dilekçesine, boşanmanın mali sonuçlarını ve çocukların durumunu düzenleyen imzalı protokol eklenir; dava açılırken harç ve giderler yatırılır.

Şartlar kısaca. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin boşanmanın sonuçları üzerinde uzlaşmış olması gerekir. Bu şartlar ve protokolün içeriği Anlaşmalı Boşanma Protokolü ve Hâkim Onayı yazımızda ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Duruşma Günü Mahkemede Neler Yaşanır?

Anlaşmalı boşanmada boşanma kararı verilebilmesi için hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır (TMK m. 166/3). Bu nedenle taraflar avukatla temsil ediliyor olsa dahi duruşmada bizzat hazır bulunmalıdır.

Hâkim ayrıca boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek bu düzenlemede gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir; değişikliklerin taraflarca da kabul edilmesi hâlinde boşanmaya hükmedilir (TMK m. 166/3).

Taraflardan hiçbiri duruşmaya gelmezse dosya işlemden kaldırılır ve üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır (HMK m. 150). Taraflardan birinin gelmemesi hâlinde ise hâkim o tarafı bizzat dinleyemeyeceği için anlaşmalı boşanmanın bu şartı gerçekleşmez.

1 Yılı Doldurmayan Evliliklerde Süreç Nasıl İşler?

Evlilik bir yılı doldurmamışsa anlaşmalı boşanma yoluna gidilemez; kanun bu yol için evliliğin en az bir yıl sürmüş olmasını arar (TMK m. 166/3).

Bu durumda dava, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanılarak açılır (TMK m. 166/1); bu sebep uygulamada "şiddetli geçimsizlik" olarak da anılır. Bu davada tarafların boşanma sebebine ilişkin beyanları hâkimi bağlamaz; hâkim, olayların gerçekleştiğine delillerle vicdani kanaat getirmelidir (TMK m. 184). Bu nedenle tanıkların ve diğer delillerin ilk duruşmada hazır edilmesi önem taşır. Uygulamada davalı eşin boşanmaya karşı çıkmadığı ve delillerin hazır olduğu dosyalarda dava kısa sürede, kimi zaman ilk duruşmada sonuçlanabilmektedir.

Bir yılın dolmasına kısa süre kalmışsa, sürenin dolmasını bekleyip anlaşmalı boşanma yoluna gitmek de değerlendirilebilir. Çekişmeli davanın aşamaları için Çekişmeli Boşanma Davası yazımızı inceleyebilirsiniz.

Kararın Kesinleşmesi ve Nüfusa İşlenmesi

Duruşmada boşanmaya karar verilmesi, evliliğin o anda sona erdiği anlamına gelmez. Evlilik, boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer; karar kesinleşmeden nüfusa tescil edilmez ve eşler yeniden evlenemez.

Duruşmadan sonra gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir. İstinaf süresi iki haftadır ve gerekçeli kararın taraflardan her birine usulen tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m. 345). Bu süre içinde istinafa başvurulmazsa karar kesinleşir.

Süreyi kısaltmak: istinaftan feragat. Taraflar, ilam kendilerine tebliğ edilmeden istinaf yoluna başvurma hakkından feragat edemez (HMK m. 349/1). Gerekçeli karar tebliğ edildikten sonra her iki taraf da istinaf hakkından feragat ederse iki haftalık sürenin dolmasını beklemeye gerek kalmaz ve karar daha kısa sürede kesinleşir.

Nüfusa işlenme. Mahkeme yazı işleri müdürlüğü, kesinleşen kararı kesinleşme tarihinden itibaren on gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirmekle görevlidir (5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 55/1).

Aşağıdaki tablo, anlaşmalı boşanma sürecindeki temel kuralları ve süreleri özetler.

Anlaşmalı boşanma sürecine ilişkin sorularınızı 0850 532 24 54 numaralı WhatsApp hattımız veya iletişim formumuz üzerinden büromuza iletebilir, Kadıköy'deki büromuzdan randevu oluşturabilirsiniz. Aile hukukundaki diğer süreçler için Aile Hukuku sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Bu yazıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut bir uyuşmazlığa ilişkin hukuki görüş yerine geçmez.