Tazminat ve Sigorta Hukuku

Bir zararın tazmini, zarara kimin yol açtığına ve kimin sigortalı olduğuna göre farklı yollardan istenir. Trafik kazasında sürücü, işleten ve zorunlu trafik sigortası; doğal afette konut sigortası ve hizmet kusuru bulunan idare; iş kazasında işveren ve Sosyal Güvenlik Kurumu aynı zarardan farklı kurallarla sorumludur. Her yolun kendi başvuru şartı, süresi ve yetkili mercii vardır.

Aşağıda tazminatın kimden ve hangi yolla istendiği, trafik kazalarında zarar kalemleri, sigorta uyuşmazlıklarının nasıl çözüldüğü ve idareye karşı açılan tam yargı davası anlatılıyor.

Tazminat kimden ve hangi yolla istenir?

• Sürücü, işleten ve araç sahibi. Motorlu araç kazasında işleten ve araç işleticisi teşebbüs sahibi zarardan müteselsilen sorumludur (KTK m. 85, 88). Gerçek kişilere karşı davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür.
• Zorunlu trafik sigortası. Önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; şirket 15 gün içinde cevap vermez veya talebi karşılamazsa dava ya da tahkim yoluna gidilir (KTK m. 97). Mahkeme yolunda önce arabulucuya başvurulur; dava asliye ticaret mahkemesinde görülür.
• Sigorta Tahkim Komisyonu. Mahkemeye alternatif, ihtiyari bir yoldur (5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m. 30). Aynı uyuşmazlık için mahkeme ve tahkim birlikte yürütülemez.
• Güvence Hesabı. Kusurlu araç tespit edilemezse, sigortası yoksa veya sigortacı iflas etmişse bedensel zararlar Güvence Hesabı'ndan istenir (KTK m. 98).
• İdare. İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlarda önce idareye başvurulur, ret veya cevapsızlık hâlinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır (İYUK m. 2, 13).
• İşveren ve SGK. İş kazasında SGK'nın karşılamadığı zararlar işverenden iş mahkemesinde istenir.

Trafik kazalarında hangi zararlar istenebilir?

• Araç hasarı ve değer kaybı. Onarım bedeli ile aracın kaza nedeniyle piyasa değerinde yaşanan düşüş.
• Bedensel zarar. Çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi, kazanç kaybı ve bakıcı gideri; tedavi giderleri kural olarak SGK tarafından karşılanır.
• Ölüm hâlinde. Cenaze giderleri ve ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları (TBK m. 53).
• Manevi tazminat. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde zarar görene ve yakınlarına (TBK m. 56). Zorunlu trafik sigortası manevi tazminatı karşılamaz; talep sürücü ve işletene yöneltilir.
• Hesap. Zarar, Anayasa Mahkemesinin iptal kararlarından sonra sigorta genel şartlarına göre değil, Borçlar Kanunu ve Karayolları Trafik Kanununun haksız fiil hükümlerine göre belirlenir; hesap bilirkişi raporuyla yapılır.

Sigorta uyuşmazlıkları nasıl çözülür?

Kasko, konut ve işyeri sigortalarında uyuşmazlık çoğunlukla hasarın teminat kapsamında olup olmadığı, eksik sigorta ve eksper raporundaki tutar üzerinedir.

• İhbar. Riziko gerçekleşince sigortacıya gecikmeden bildirim yapılır; süre poliçenin genel şartlarında yazılıdır.
• Eksik sigorta. Sigorta bedeli sigortalı şeyin değerinden düşükse sigortacı zararı aynı oranda öder.
• Tahkim veya dava. Uyuşmazlık Sigorta Tahkim Komisyonu'nda veya asliye ticaret mahkemesinde çözülür.
• Zamanaşımı. Sigorta sözleşmesinden doğan istemler, alacağın muaccel olmasından itibaren iki yıl ve her hâlde rizikonun gerçekleşmesinden itibaren altı yıl içinde zamanaşımına uğrar (TTK m. 1420).

İdarenin sorumluluğu ve tam yargı davası

İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür (Anayasa m. 125). Yetersiz altyapı, bakımı yapılmayan yol ve kanal ya da dere yatağının imara açılması gibi hizmet kusurlarından doğan zararlar için, eylemin öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde beş yıl içinde idareye başvurulur. Başvuru reddedilir veya 30 gün içinde cevaplanmazsa 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır (İYUK m. 7, 13).

Hangi işlemleri yürütüyoruz?

• Trafik kazalarında sigorta şirketine başvuru, arabuluculuk ve tazminat davası
• Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları ve itiraz süreçleri
• Destekten yoksun kalma, bedensel zarar ve manevi tazminat davaları
• Ölümlü ve yaralamalı trafik kazalarında soruşturma ve kovuşturma sürecinde mağdur vekilliği ve müdafilik
• Kasko, konut ve işyeri sigortalarında hasar reddi ve eksik ödeme uyuşmazlıkları
• İdarenin hizmet kusurundan doğan zararlarda idareye başvuru ve tam yargı davası
• İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları
• Sigortacı ve SGK tarafından açılan rücu davaları

Takip ettiğimiz dosya türleri

• Trafik kazaları: ölümlü, yaralamalı ve maddi hasarlı kazalar; araç değer kaybı; toplu taşıma araçlarında yolcu zararları
• Doğal afet ve altyapı zararları: sel, su baskını ve heyelan; yol ve altyapı kusurundan doğan zararlar
• Sigorta sözleşmesi uyuşmazlıkları: kasko, konut, işyeri ve zorunlu deprem sigortası
• İş kazaları: işverenin ve SGK'nın sorumluluğu, sürekli iş göremezlik ve destekten yoksun kalma
• İdarenin sorumluluğu: hizmet kusuru ve kusursuz sorumluluk hâllerinden doğan tam yargı davaları

İş kazasında süreler için İş Kazasında Süreler: SGK Bildirimi ve Tazminat Zamanaşımı yazımıza; ölümlü trafik kazalarında tazminat için Ölümlü Trafik Kazalarında Destekten Yoksun Kalma ve Manevi Tazminat yazımıza; trafik kazalarının ceza boyutu için Ceza Hukuku, iş kazalarının iş hukuku boyutu için İş Hukuku sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

İstanbul Anadolu Yakası, Kocaeli ve Sakarya'da tazminat davaları hangi mercilerde görülür?

Yetkili merci davalıya göre değişir: sigorta şirketine karşı davalar asliye ticaret, sürücü ve işletene karşı davalar asliye hukuk, idareye karşı davalar idare mahkemesinde görülür. Haksız fiil davaları kazanın meydana geldiği yerde veya zarar görenin yerleşim yerinde açılabilir (HMK m. 16); sigortacıya karşı davalar ayrıca sigortacının merkezi, şubesi veya acentesinin bulunduğu yerde açılabilir (KTK m. 110).

İstanbul Anadolu Yakası

Anadolu Yakası'nda meydana gelen kazalarda tazminat davaları başta İstanbul Anadolu Adliyesi olmak üzere bölgedeki asliye hukuk ve asliye ticaret mahkemelerinde, ceza soruşturmaları ilgili Cumhuriyet başsavcılıklarında yürür. İdareye karşı tam yargı davaları, eylemin yapıldığı yerdeki İstanbul idare mahkemelerinde açılır.

Kocaeli ve Sakarya

Kocaeli, Gebze ve Sakarya adliyelerindeki hukuk, ticaret ve ceza mahkemeleri ile Kocaeli ve Sakarya idare mahkemeleri bu bölgelerdeki uyuşmazlıklara bakar. Otoyol ve D-100 güzergâhındaki kazalarda kazanın meydana geldiği yer adliyesi de yetkilidir.